Sıra gecesi nedir? Midyat’ta bir akşamın anatomisi

Sıra gecesi, Güneydoğu Anadolu’da yüzyıllardır süren bir buluşma biçimidir. Adındaki “sıra”, geceyi düzenleme sırasının her hafta başka bir kişiye geçmesinden gelir: bu hafta ev sahipliği sende, gelecek hafta komşunda. Zamanla bu gelenek evlerin dışına taşmış, konaklara ve avlulara taşınmıştır.

Bir sıra gecesini konserden ayıran şey, müziğin tek başına merkezde olmamasıdır. Müzik, sohbetin ve sofranın arasından yükselir. Kimse sahneye bakmak zorunda değildir; oturma düzeni karşılıklıdır, insanlar birbirine bakar.

Akşam nasıl ilerler?

Gece genellikle hava kararırken başlar. İlk yarım saat oturma, tanışma ve çay saatidir. Ardından ekip ilk parçaları düşük tempoda söyler; bu bölüm sohbete engel olmayacak bir arka plan gibidir. Sofraya çerez, meyve ve çiğköfte bu sırada gelir.

Tempo saat ilerledikçe yükselir. Bir noktada birileri kalkar, halay başlar ve akşamın karakteri değişir. Bu geçiş planlanmaz, kendiliğinden olur; iyi bir ekip o anı sezip parçayı ona göre seçer.

Kapanış yavaştır. Son bölümde uzun havalar ve ağır parçalar söylenir, mırra kahvesi dolaştırılır. Mırra acıdır ve tek yudumda içilir; fincanı geri verirken teşekkür etmek âdettendir.

Sofrada ne olur?

Sıra gecesi sofrası ağır bir yemek sofrası değildir. Amaç doyurmak değil, geceyi uzatmaktır: çiğköfte, çerez tabağı, mevsim meyveleri, Süryani çöreği ve durmadan tazelenen çay. Midyat’ta bu sofranın imzası, kapanışta gelen mırradır.

Kimler katılır?

Eskiden sıra geceleri daha çok erkeklerin toplandığı akşamlardı. Bugün Midyat’ta bu tablo değişti; aileler, gruplar ve şehir dışından gelen misafirler aynı avluda buluşuyor. Konak Baypark’ta gece bu düzene göre kurulur: alkol servisi yoktur, oturma düzeni ailelerin rahat edeceği biçimdedir.

Konak Baypark’taki sıra gecesi her akşam 19.30’da başlar, 23.00’te sona erer. Alan 150 kişiliktir ve rezervasyon zorunludur.